Penyalahgunaan Dadah di Malaysia: Situasi Semasa dan Strategi Pencegahan dan Kawalan

Satu artikel yang diterbitkan dalam akhbar The Star pada 27 Februari 2025 menekankan bahawa kira-kira 200,000 kes penyalahgunaan dan ketagihan dadah telah direkodkan di Malaysia, bersamaan dengan kira-kira 566 kes bagi setiap 100,000 penduduk. Angka ini dilaporkan dalam konteks populasi Malaysia melebihi 34 juta orang. Bilangan kes tertinggi dilaporkan di negeri-negeri termasuk Kelantan, Terengganu, Perlis, Kedah, dan Pulau Pinang. Laporan susulan yang diterbitkan oleh The Star pada 20 Mei 2025 mendedahkan bahawa 61% daripada penagih dan penyalahguna dadah berumur antara 15 dan 39 tahun, dengan 96% adalah lelaki. Faktor penyumbang utama yang dikenal pasti termasuk pengaruh rakan sebaya, rasa ingin tahu, dan pendedahan sosial, yang menonjolkan kerentanan golongan dewasa muda terhadap penyalahgunaan bahan.

Penyalahgunaan dadah ditakrifkan sebagai penggunaan dadah yang berbahaya atau berlebihan yang boleh menjejaskan kesihatan fizikal, kesejahteraan mental, fungsi sosial dan tanggungjawab harian seseorang secara negatif. Penyalahgunaan dadah yang berterusan boleh menyebabkan kebergantungan atau ketagihan, di mana individu mengalami kesukaran mengawal penggunaan dadah tersebut.

Dadah yang sering disalahgunakan di Malaysia termasuk metamfetamin (biasanya dikenali sebagai "Syabu" atau "Ice"), opioid seperti bahan jenis heroin dan morfin, ganja ("Ganja"), dan lain-lain seperti ketamin. Antaranya, metamfetamin kekal menjadi kebimbangan utama kerana potensi ketagihannya yang kuat dan kaitannya dengan perubahan tingkah laku, komplikasi psikiatri, dan masalah sosial.

Penyalahgunaan dadah telah menjadi satu isu kesihatan awam dan sosial yang ketara di Malaysia. Ia bukan sahaja memberi kesan kepada individu tetapi juga keluarga, komuniti, sistem penjagaan kesihatan dan ekonomi. Oleh sebab itu, pendekatan komprehensif yang melibatkan pencegahan, penguatkuasaan, rawatan dan pemulihan amat diperlukan.

Strategi Pencegahan dan Kawalan

Pengurusan penyalahgunaan dadah yang berkesan memerlukan strategi pengurangan penawaran dan permintaan.

1. Mengurangkan Bekalan Ubat

Penguatkuasaan yang ketat adalah penting untuk mengurangkan ketersediaan bahan terlarang. Ini termasuk:

• Memperkukuh hukuman terhadap individu yang terlibat dalam pengedaran dan pengedaran dadah.
• Melaksanakan tindakan yang lebih tegas terhadap perniagaan atau premis yang dengan sengaja membenarkan aktiviti pengedaran dadah.
• Meningkatkan pengawasan dan pemeriksaan lokasi yang berpotensi dan berisiko tinggi untuk aktiviti berkaitan dadah.
• Meningkatkan pemeriksaan keselamatan di sempadan negara untuk mencegah kemasukan dadah yang haram.
• Menggalakkan kerjasama awam dengan menyediakan saluran dan perlindungan yang selamat untuk individu yang memberikan maklumat mengenai rangkaian pengedaran dadah secara haram.
• Menggalakan penglibatan ”Artificial Intelegence” atau dikenali sebagai AI dalam proses penguatkuasaan undang-undang seperti ramalan laluan kapal yang berisiko tinggi, pengimbas pandu lalu termaju untuk mengesan anomali kargo, dan pengawasan dron untuk pemantauan kawasan sempadan terpencil dan penanaman tanaman haram tanpa penglibatan tenaga manusia.
  
  

2. Mengurangkan Permintaan Dadah Melalui Kesedaran dan Pendidikan

Pendidikan awam memainkan peranan penting dalam pencegahan dan ketagihan dadah. Program kesedaran harus dijalankan pada tahap yang berbeza dengan bantuan AI, termasuk:

• Pendidikan awal: Memperkenalkan program kesedaran penyalah gunaan dadah di sekolah untuk mendidik pelajar tentang tekanan rakan sebaya, kemahiran membuat keputusan dan risiko dalam penyalahgunaan dadah.
• Pendidikan tinggi: Menyediakan program peringkat universiti yang memberi tumpuan kepada faktor risiko, kesedaran kesihatan mental dan strategi pencegahan.

Proses pendidikan boleh dijalankan melalui program sekolah atau institut yang berteras aplikasi permainan interaktif untuk mengajar belia dalam kemahiran perundingan dan penolakan.

Mesej kesihatan awam harus menyampaikan dengan jelas:

• Jenis dan klasifikasi dadah biasa yang boleh menyebabkan ketagihan.
• Tanda-tanda dan gejala awal sekiranya berlaku kebergantungan dadah.
• Akibat jangka pendek dan jangka panjang penyalahgunaan dadah, termasuk kesan terhadap kesihatan fizikal, kesihatan mental, hubungan dengan ahli keluarga, keselamatan awam dan ekonomi.
• Sumber bantuan dan pilihan rawatan yang tersedia untuk individu yang bergelut dengan ketagihan.
  
  

3. Meningkatkan Penglibatan Awam dan Kesedaran Pemulihan

Mesej pencegahan dadah harus disampaikan melalui platform yang berkesan seperti platform sosial yang menjangkau populasi dewasa yang lebih muda dan bekerja. Strategi termasuk:

• Menghasilkan dokumentari yang menampilkan individu yang telah berjaya pulih daripada ketagihan.
• Membangunkan filem tempatan atau kempen media sosial yang menggambarkan akibat penyalahgunaan dadah dan kemungkinan pemulihan.
• Meningkatkan kesedaran tentang perkhidmatan pemulihan dan sokongan sedia ada untuk menggalakkan penagih untuk mendapat bantuan yang awal melalui format pengiklanan.
  
  

4. Respon Perubatan dan Rawatan Lanjutan

Pendekatan baru yang boleh diterokai:

• Vaksin anti-ketagihan untuk menghalang dadah ketagihan daripada sampai ke otak .
• Terapi realiti maya yang memberi stimulasi yang boleh mencetus penyalahgunaan dadah. Terapi ini dapat melatih danmencegah pesakit yang telah pulih daripada berulang.
• Peranti yang boleh dipakain untuk mengesan dos berlebihan. Sekiranya berlaiku dos berlebihan, peranti boleh memberi amaran kepada perkhidmatan kecemasan.

Walaupun pembasmian penyalahgunaan dadah sepenuhnya mungkin mencabar, pengurangan yang ketara dan kawalan yang lebih baik boleh dicapai melalui usaha yang berterusan, komprehensif dan terselaras. Apa yang diperlukan ialah komitmen yang lebih kukuh dan pelaksanaan yang lebih proaktif bagi langkah penguatkuasaan yang ketat dan intervensi kesihatan awam yang berkesan. Pencegahan awal, intervensi yang tepat pada masanya dan pendidikan berterusan adalah penting dalam mengurangkan perkembangan kes pada masa hadapan. Konsistensi, kegigihan dan kerjasama antara agensi kerajaan, penyedia penjagaan kesihatan, institusi pendidikan, keluarga dan komuniti yang lebih luas adalah penting untuk mencapai impak yang mampan dalam memerangi penyalahgunaan dadah di Malaysia. Akhirnya, komunikasi dan pendidikan yang berkesan kekal sebagai penyelesaian utama dalam meningkatkan kesedaran, mencegah permulaan penggunaan dadah, menggalakkan pencarian bantuan awal dan menyokong pemulihan berjangka panjang.

Dr. Lim Chee Woei
Pensyarah Kanan
Farmakologi dan Toksikologi
Jabatan Perubatan
Fakulti Perubatan dan Sains Kesihatan
Universiti Putra Malaysia

Tarikh Input: 25/06/2026 | Kemaskini: 25/06/2026 | nadia_rahman