Adakah Buah Pinggang Anda OK? Buah Pinggang yang Sihat Bermula di Pinggan Anda

 

Wabak Senyap: Penyakit Buah Pinggang di Malaysia

Tahukah anda 1 daripada 6 orang dewasa Malaysia menghidap penyakit buah pinggang kronik (CKD)? Menurut Kajian Kesihatan dan Morbiditi Kebangsaan (NHMS), kadar CKD melonjak daripada 9.1% pada 2011 kepada 15.5% pada 2018, dengan diabetes dan hipertensi menjadi punca utama. Di peringkat global, lebih 850 juta orang terjejas oleh penyakit buah pinggang, dan CKD diunjurkan menjadi penyebab utama kematian ke-5 menjelang 2040. Yang membimbangkan, ramai rakyat Malaysia masih tidak menyedari mereka menghidap CKD sehingga ia mencapai peringkat lanjut, kerana gejala seperti keletihan atau bengkak sering muncul lewat. Dengan lebih 50,000 rakyat Malaysia menjalani dialisis dan kos rawatan membebankan keluarga, pencegahan melalui diet dan pengesanan awal bukan sekadar bijak—ia menyelamatkan nyawa.

Peranan Diet dalam Kesihatan Buah Pinggang

Diet memainkan peranan penting dalam mencegah dan mengurus CKD. Pemakanan yang seimbang boleh membantu melindungi fungsi buah pinggang, melambatkan perkembangan penyakit dan mengurangkan komplikasi. Begini cara diet memainkan peranan:

1. Mengawal Tekanan Darah & Gula
   Gula darah tinggi dan tekanan darah merosakkan saluran darah buah pinggang, menyumbang kepada 70% kes CKD di Malaysia. Mengurangkan pengambilan garam dan memilih makanan kaya serat (cth., oat, nasi bijirin penuh/ beras perang) boleh menstabilkan tekanan darah dan gula. Sebagai contoh, menukar nasi lemak dengan nasi ulam mengurangkan sodium (garam) sambil meningkatkan serat. Diet tinggi serat, protein kurang lemak dan bijirin penuh sambil mengehadkan gula tambahan dan karbohidrat ringkas boleh membantu mengawal paras gula dalam darah dan mencegah komplikasi buah pinggang.
2. Ringankan Beban Kerja Buah Pinggang
   Makanan ultra-proses (cth., mi segera, sosej, kerepek) dibungkus dengan bahan tambahan, garam, gula tambahan dan lemak tidak sihat, memaksa buah pinggang bekerja lebih keras. Meminimumkan makanan yang diproses dan memilih makanan segar dan lengkap boleh meringankan beban kerja buah pinggang dan menyokong fungsinya. Pilih makanan segar yang dimasak sendiri seperti ikan bakar dengan sayur-sayuran kukus/tumis.
3. Lindungi Kesihatan Jantung
   Individu yang menghidap CKD lebih berisiko mendapat penyakit kardiovaskular. Diet yang menyihatkan jantung - rendah lemak tepu dan kaya dengan antioksidan pelindung daripada buah-buahan dan sayur-sayuran - mengurangkan risiko ini. 

 

Pinggan anda memegang kuasa untuk melindungi - makan dengan bijak, hidup ceria. Tiada satu pun makanan ”super" yang menjamin kesihatan buah pinggang, tetapi berikut adalah petua pemakanan yang mudah dan praktikal untuk rakyat Malaysia:

1. Bijak Rempah: Perisakan hidangan dengan kunyit, halia, atau limau nipis dan bukannya garam atau kicap.
2. Kekal Terhidrat: Minum banyak air tanpa gula tambahan.
3. Baca Label: Pilih produk "rendah sodium" dan ketahui garam tersembunyi dalam sos dan perasa.
4. Berhati-hati dengan Makanan Tambahan Herba: Banyak suplemen tidak mempunyai kajian keselamatan jangka panjang dan boleh membahayakan buah pinggang, terutamanya bagi mereka yang telah menghidap CKD. Ianya boleh memburukkan fungsi buah pinggang atau mengganggu ubat-ubatan yang diambil. Berbincanglah dengan doktor sebelum mencuba sebarang suplemen herba.
5. Ikuti 'Suku-Suku-Separuh': Isi separuh pinggan anda dengan sayur-sayuran dan buah-buahan, satu perempat dengan karbohidrat bijirin penuh, dan satu perempat dengan protein tanpa lemak.
6. Pilih Protein Tumbuhan: Lentil, dhal, tauhu dan tempe membekalkan protein tanpa membebankan buah pinggang. Gantikan daging merah dengan tempe dalam hidangan.

 

Diet yang Tepat untuk Pengurusan CKD

Bagi individu yang telah didiagnosis dengan CKD, pengubahsuaian diet bergantung kepada tahap keterukan penyakit. Pada peringkat awal, diet yang kaya dengan makanan berasaskan tumbuhan dan protein kurang lemak adalah digalakkan. Walau bagaimanapun, apabila fungsi buah pinggang terus merosot, pelarasan diet seperti mengehadkan kalium, fosforus (sangat disesuaikan secara individu), dan pengambilan protein menjadi perlu di bawah bimbingan ahli dietetik.

Jaga Kesihatan Buah Pinggang Anda

Mencegah sentiasa lebih baik daripada mengubati. Pemeriksaan kesihatan yang berkala, mengekalkan diet yang sihat, kekal aktif dan menguruskan keadaan kesihatan asas seperti diabetes dan hipertensi adalah kunci untuk melindungi buah pinggang anda. Dengan membuat perubahan diet yang kecil tetapi ketara, anda boleh mengurangkan risiko CKD dan menyokong kesihatan buah pinggang jangka panjang.

Ingat: Buah pinggang anda tidak membisikkan amaran-ia menderita secara senyap. Perkasakan diri anda dengan ilmu dan tindakan.

Artikel ini menyokong misi Hari Buah Pinggang Sedunia 2025 untuk menggalakkan pencegahan awal dan penjagaan buah pinggang yang saksama. Rujuk ahli dietetik untuk mendapatkan panduan peribadi.

Prof. Madya Dr. Zulfitri Azuan Mat Daud

Jabatan Dietetik

Fakulti Perubatan dan Sains Kesihatan

Universiti Putra Malaysia

Tarikh Input: 12/03/2025 | Kemaskini: 12/03/2025 | nadia_rahman