Hari Sedunia Hepatitis “Hepatitis: Mari Kita Atasi Halangannya”

Setiap tahun pada 28 Julai, seluruh dunia menyambut Hari Hepatitis Sedunia bertujuan untuk meningkatkan kesedaran tentang jangkitan virus hepatitis, sejenis penyakit yang masih menjadi ancaman kesihatan awam global. Walaupun hepatitis boleh dicegah dan dalam banyak kes boleh dirawat, penyakit ini masih menyebabkan kira-kira 1.3 juta kematian setiap tahun, kebanyakannya akibat sirosis dan kanser hati yang berpunca daripada hepatitis B dan hepatitis C.

Tema Hari Hepatitis Sedunia 2026, “Hepatitis: Let’s Break It Down”, merupakan satu seruan untuk menghapuskan segala halangan yang menyekat masyarakat umum daripada mendapatkan akses kepada perkhidmatan kesihatan yang mampu menyelamatkan nyawa. Halangan ini termasuklah kekurangan kesedaran, stigma, kegagalan menjalani saringan awal, serta akses yang tidak saksama kepada vaksin, diagnosis, dan rawatan. Dengan memahami fakta yang betul, kita bukan sahaja dapat melindungi diri sendiri, malah dapat membantu mencapai sasaran Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) untuk menghapuskan virus hepatitis sebagai ancaman kesihatan awam menjelang tahun 2030.

Memahami Hepatitis dan Cabarannya

Hepatitis bermaksud keradangan pada hati. Hati merupakan organ penting yang menjalankan pelbagai fungsi, termasuklah menapis bahan toksik, menghasilkan protein, menyimpan nutrien, dan membantu proses pencernaan. Keradangan yang berpanjangan boleh menyebabkan kerosakan tisu hati, dan seterusnya mengakibatkan sirosis serta kanser hati.

Penyebab utama hepatitis di seluruh dunia ialah virus hepatitis, yang terdiri daripada lima jenis utama, iaitu hepatitis A, B, C, D, dan E. Antara semua jenis ini, hepatitis B merupakan salah satu jangkitan hati yang paling membimbangkan kerana penyakit ini boleh menyebabkan jangkitan kronik dan kerosakan hati yang berpanjangan.

Menurut Laporan Hepatitis Global WHO 2026, dianggarkan 287 juta orang di seluruh dunia menghidap hepatitis B atau hepatitis C kronik pada tahun 2024. Malangnya, ramai yang tidak mengetahui status jangkitan mereka kerana hepatitis B sering kali tidak menunjukkan sebarang gejala pada peringkat awal. Akibatnya, penyakit ini hanya dikesan apabila komplikasi seperti sirosis atau kanser hati telah berlaku.

Virus hepatitis B merebak melalui darah dan cecair badan, termasuklah penularan daripada ibu kepada bayi semasa kelahiran, hubungan seksual tanpa perlindungan, perkongsian jarum suntikan, dan pendedahan kepada darah yang dijangkiti. Namun begitu, hepatitis B tidak merebak melalui perbuatan berjabat tangan, berpelukan, berkongsi makanan atau minuman, batuk, bersin, mahupun gigitan nyamuk. Pemahaman tentang fakta ini penting untuk menghapuskan salah faham dan mengurangkan stigma terhadap individu yang menghidap hepatitis B.

Menghapuskan Halangan Terhadap Pencegahan dan Rawatan

Berita baiknya, hepatitis B merupakan penyakit yang boleh dicegah melalui vaksinasi. Di Malaysia, vaksin hepatitis B telah dimasukkan ke dalam Program Imunisasi Kebangsaan sejak tahun 1989 dan telah berjaya mengurangkan kadar jangkitan dalam kalangan generasi muda.

Namun begitu, cabaran masih wujud di peringkat global. WHO melaporkan bahawa pada tahun 2024, hanya 45% bayi di seluruh dunia yang menerima dos pertama vaksin hepatitis B dalam tempoh 24 jam pertama selepas dilahirkan, sedangkan dos awal ini amat penting untuk mencegah penularan virus daripada ibu kepada bayi. Selain vaksinasi, risiko jangkitan boleh dikurangkan dengan mengamalkan hubungan seksual yang selamat, tidak berkongsi jarum suntikan atau barangan peribadi yang mungkin tercemar oleh darah, serta memastikan semua prosedur perubatan, pergigian, pembuatan tatu, dan tindik badan dilakukan menggunakan peralatan yang steril.

Jangkitan hepatitis B sering kali tidak menunjukkan gejala, ujian darah merupakan satu-satunya cara untuk mengetahui status jangkitan seseorang. Pengesanan awal membolehkan pesakit menerima pemantauan dan rawatan sebelum kerosakan hati menjadi lebih serius. Walaupun hepatitis B kronik masih belum mempunyai penawar yang dapat menghapuskan virus tersebut sepenuhnya, ubat antiviral moden mampu mengawal pembiakan virus, mengurangkan keradangan hati, serta menurunkan risiko sirosis dan kanser hati. Pada masa yang sama, para penyelidik di seluruh dunia sedang membangunkan terapi baharu bagi mencapai penawar fungsian (functional cure) yang diharapkan dapat mengubah landskap rawatan hepatitis B pada masa hadapan.

Bersama-sama Merealisasikan Dunia Bebas Hepatitis

Kempen Hari Hepatitis Sedunia 2026 turut menegaskan bahawa penyelesaian untuk menghapuskan hepatitis sebenarnya sudah tersedia. Vaksin yang berkesan, ujian diagnostik yang tepat, dan rawatan yang mampu mengawal hepatitis B serta menyembuhkan hepatitis C sudah pun wujud. Namun, berjuta-juta individu masih tidak didiagnosis, tidak menerima rawatan, atau tidak dapat mengakses perkhidmatan kesihatan akibat stigma, kurang kesedaran, jurang dalam sistem kesihatan, serta ketidaksamaan akses kepada penjagaan kesihatan.

Sehubungan dengan itu, tema “Hepatitis: Let’s Break It Down” bukan sekadar mengajak kita untuk memahami hepatitis, tetapi juga menyeru semua pihak termasuklah pihak kerajaan, petugas kesihatan, para penyelidik, pertubuhan masyarakat, dan orang ramai supaya bersama-sama menghapuskan halangan terhadap pencegahan, saringan, diagnosis, dan rawatan.

Sempena Hari Hepatitis Sedunia 2026, marilah kita mengambil langkah kecil yang mampu memberikan impak besar, seperti mendapatkan vaksin, menjalani ujian saringan apabila perlu, berkongsi maklumat yang tepat, dan menyokong pesakit yang menghidap hepatitis. Dengan meningkatkan kesedaran dan memperluas akses kepada perkhidmatan kesihatan, kita mampu mencapai matlamat dunia untuk menghapuskan hepatitis sebagai ancaman kesihatan awam menjelang tahun 2030.

Profesor Madya Dr Ho Kok Lian
Virologi Molekul dan Struktur
Profesor Madya
Unit Patologi Kimia
Jabatan Patologi
Fakulti Perubatan dan Sains Kesihatan
Universiti Putra Malaysia
012-3368773
klho@upm.edu.my

Tarikh Input: 22/07/2026 | Kemaskini: 22/07/2026 | nadia_rahman